SKKN Phát triển năng lực học sinh thông qua dạy học dự án Điện năng, sản xuất, truyền tải, tiêu thụ điện năng Vật lí 12, THPT

 Phát triển năng lực học sinh thông qua dạy học dự án:
 ĐIỆN NĂNG – SẢN XUẤT, TRUYỀN TẢI, TIÊU THỤ ĐIỆN NĂNG –
 VẬT LÍ 12, THPT
 Lê Thị Hà- Võ Thị Hoàng Anh
1. Các bước tổ chức bài dạy:
1.1. Hình thức dạy học:Dạy học theo dự án
1.2. Kế hoạch thực hiện dự án:
 Bước 1: Cho học sinh lựa chọn chủ đề học tập theo dự án. Phân nhóm học sinh: 
Mỗi nhóm 10-13 học sinh.
 Bước 2: Giới thiệu dự án cho học sinh, giải thích cặn kẽ cho học sinh các nhiệm vụ 
phải làm trong dự án.
 Bước 3:Xác định kế hoạch học tập:
 - GV yêu cầu học sinh xác định được các kiến thức liên quan đến chủ đề: Kiến thức 
khoa học và kiến thức thực tiễn.
 - GV yêu cầu học sinh xây dựng được kế hoạch học tập, đặc biệt là kế hoạch tự học 
theo bảng mẫu mà giáo viên cung cấp với các nội dung học tập cụ thể.
 - GV cung cấp bộ câu hỏi liên quan đến các nhiệm vụ của chủ đề đã chuẩn bị trước 
để học sinh lựa chọn cách làm và tìm câu hỏi trả lời khi thực hiện dự án.
 - GV cung cấp các mốc thời gian quan trọng theo từng nội dung dự kiến tiến trình 
lên lớp để học sinh chủ động học tập và hoàn thiện các sản phẩm yêu cầu. 
 Bước 4: Phân công nhiệm vụ:
 Căn cứ vào kế hoạch học tập, giáo viên cùng với học sinh đưa ra bản phân công 
nhiệm vụ cụ thể theo nhóm.
 - Các nhóm tiến hành phân công nhiệm vụ cho các thành viên, thời gian hoàn thành, 
địa điểm thực hiện của các thành viên trong nhóm.
 - Kết quả phân công của học sinh phải được thể hiện bằng biên bản và nộp lại cho 
giáo viên để giáo viên tiện theo dõi.
 Bước 5: Thực hiện kế hoạch học tập
 Liệt kê công cụ thực hiện các hoạt động học tập:
 + Giáo viên liệt kê các công cụ tìm kiếm kiến thức: máy tính, các phần mềm tiện 
ích,...
 + Cho học sinh lựa chọn công cụ phù hợp với khả năng sử dụng của các thành viên 
trong nhóm.
 - Dự kiến môi trường, địa điểm, thời điểm diễn ra các hoạt dộng học tập: Giáo viên 
đưa ra các gợi ý về các địa điểm học tập; học sinh chủ động trao đổi các vướng mắc, khó 
 1 số máy biến áp ở trạm 220KV, các đường 
dây truyền tải điện ở Quảng Bình. Vấn đề 
tiêu thụ điện năng, an toàn điện, biện pháp 
nâng cao hiệu quả và an toàn trong sử 
dụng điện năng.
- GV hoàn thiện tên chủ đề của dự án dạy 
học: 
TÍCH HỢP GIÁO DỤC Ý THỨC CON 
NGƯỜI TRONG VIỆC SỬ DỤNG TIẾT 
KIỆM, AN TOÀN ĐIỆN NĂNG. BẢO VỆ 
VÀ SỬ DỤNG BỀN VỮNG TÀI NGUYÊN 
THIÊN THIÊN, MÔI TRƯỜNG TRONG 
GIẢNG DẠY CHỦ ĐỀ: 
 ĐIỆN NĂNG – SẢN XUẤT, TRUYỀN TẢI, 
 TIÊU THỤ ĐIỆN NĂNG – VẬT LÍ 12, 
 THPT. - Học sinh làm việc theo nhóm, tiến hành 
. thảo luận, phân công nhiệm vụ và xây dựng 
HĐ2: Lập kế hoạch thực hiện dự án: kế hoạch thực hiện dự án của nhóm (theo 
- GV yêu cầu các nhóm xác định các kiến mẫu).
thức khoa học và thực tiễn liên quan đến 
chủ đề.
- GV yêu cầu học sinh lập kế hoạch thực 
hiện dự án.
- GV cho học sinh nêu các nhiệm vụ cần 
thực hiện của dự án và chỉnh sữa hoàn 
thiện. - Nhóm trưởng của các nhóm lần lượt báo 
GV hướng dẫn các nhóm ghi sổ theo dõi cáo kết quả lập kế hoạch và phân công 
dự án và phân công nhiệm vụ trong nhóm. nhiệm vụ của nhóm.
- GV theo dõi và giúp đỡ học sinh lập kế - Các nhóm khác nhận xét bổ sung.
hoạch tự học và thực hiện dự án (đưa ra - Cùng tham gia hỏi và phản hồi, nêu các 
mẫu lập kế hoạch). vướng mắc khi thực hiện dự án, lắng nghe 
HĐ3: Tổ chức cho học sinh báo cáo kết tiếp thu ý kiến và hoàn thiện bảng kế hoạch.
quả lập kế hoạch. - Các nhóm sao chép bản kế hoạch thành hai 
- GV cho các nhóm báo cáo kết quả lập kế bản: Một bản các nhóm giữ lại, một bản nộp 
hoạch. cho giáo viên để tiện theo dõi, giúp đỡ.
- Theo dõi, nhận xét và bổ sung hoàn thiện - Học sinh các nhóm ghi chép các mốc thời 
kế hoạch cho các nhóm. gian cần thiết để hoàn thiện sản phẩm.
 3 HOẠT ĐỘNG 2: (Tiết 2)
 BÀI 17: MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU
I. Mục tiêu: 
1. Về kiến thức
 - Mô tả được sơ đồ cấu tạo máy phát điện xoay chiều một pha, máy phát điện xoay 
 chiều ba pha.
 - Nêu được định nghĩa về dòng ba pha.
 - Trình bày được hoạt động của máy phát điện xoay chiều một pha, máy phát điện xoay 
 chiều ba pha.
 - Nêu được nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều một pha, máy phát điện 
 xoay chiều ba pha.
 - Viết được công thức tính tần số dòng điện xoay chiều do máy phát điện xoay chiều 
 một pha tạo ra.
 5 cuộn dây giống nhau, cố định 
 trên một vòng tròn.
 HS quan sát.
- GV: Nêu cấu tạo của máy 
phát điện xoay chiều một pha. HS trả lời câu hỏi.
- GV nhận xét, bổ sung. Phần cảm (rôto) tạo 
 ra từ thông biến thiên 
 bằng các nam châm 
 quay.
 Phần ứng (stato) là 
 những cuộn dây giống 
 nhau, cố định trên một 
 vòng tròn.
- GV: Nhắc lại nguyên tắc 
chung tạo ra dòng điện xoay - HS nhớ lại kiến thức 
chiều. đã học, trả lời câu hỏi.
 Dựa vào hiện 
 tượng cảm ứng điện 
 từ.
- GV: Cho học sinh tìm hiểu về 
nguyên tắc hoạt động của máy 
phát điện xoay chiều một pha.
 + Trình bày hoạt động của 
máy phát điện xoay chiều một 
pha.
 HS trả lời câu hỏi.
 + Hoạt động: Khi rôto quay, từ 
-GV: Hướng dẫn HS chứng 
 thông qua cuộn dây biến thiên, 
minh công thức tính tần số của 
 trong cuộn dây xuất hiện suất 
suất điện động xoay chiều.
 điện động cảm ứng, suất điện 
- GV: Giới thiệu cho HS xem 
 động này được đưa ra ngoài để 
 một số máy phát điện xoay sử dụng.
 7 - GV:Máy phát điện xoay 
 chiều ba pha là gì?
 HS trả lời câu hỏi.
 Máy phát điện ba Máy phát điện ba pha là máy tạo 
- GV: Máy phát điện xoay pha là máy tạo ra ba ra ba suất điện động xoay chiều 
chiều ba pha có cấu tạo như suất điện động xoay hình sin cùng tần số, cùng biên 
thế nào? chiều hình sin cùng độ và lệch nhau .
 tần số, cùng biên độ 
 và lệch nhau 
 a. Cấu tạo
 HS trả lời câu hỏi.
 Máy phát điện xoay chiều ba 
 pha gồm: 
 + Ba cuộn dây hình trụ giống 
 nhau gắn cố định trên một vành 
-
 tròn tại ba vị trí đối xứng (ba 
 trục của ba cuộn dây đồng quy 
GV: Cho HS theo dõi đoạn tại tâm O của đường tròn và lệch 
video về hoạt động máy phát nhau 1200).
điện xoay chiều ba pha.
 + Một nam châm NS có thể 
 quay quanh trục O với tốc độ 
 góc  không đổi.
 HS theo dõi, trả lời b. Hoạt động
 câu hỏi.
 Khi nam châm quay từ thông 
 Dựa vào hiện tượng 
 + Trình bày hoạt động của qua ba cuộn dây biến thiên theo 
 cảm ứng điện từ
máy phát điện xoay chiều ba hàm số sin của thời gian với 
pha cùng tần số góc , cùng biên độ 
-GV: Điện năng được sản xuất 2 
 nhưng lệch pha nhau . Kết 
nhờ các máy phát điện xoay 3
chiều. Đối với máy phát điện quả là trong ba cuộn dây xuất 
xoay chiều ba pha được nối hiện ba suất điện động xoay 
với các mạch tiêu thụ điện chiều cùng tần số, cùng biên độ 
 2 
năng ( tải), các tải giống nhau và lệch pha nhau .
gọi là tải đối xứng. 3
(Tích hợp kiến thức môn công 
 9 dụng rộng rãi trong cuộc sống. dòng điện xoay chiều hình sin 
 Vì sao dòng ba pha lại được có cùng tần số, nhưng lệch pha 
 2 
 sử dụng nhiều trong cuộc nhau từng đôi một. Nếu tải 
 sống? 3
- GV nhận xét, bổ sung hoàn đối xứng thì ba dòng điện này sẽ 
chỉnh kiến thức. có cùng biên độ.
- GV phát phiếu học tập, yêu 4. Những ưu việt của dòng ba 
cầu học sinh thảo luận, điền vào HS thảo luận làm việc pha
phiếuso sánh máy phát điện xoay theo nhóm.
chiều một pha và ba pha. HS lên bảng trả lời. + Truyền tải điện năng đi xa 
- GV yêu cầu đại diện nhóm bằng dòng ba pha tiết kiệm được 
 dây dẫn so với truyền tải bằng 
trình bày kết quả thảo luận.
 dòng một pha.
- GV nhận xét, bổ sung hoàn 
chỉnh kiến thức. + Cung cấp điện cho các động 
 cơ ba pha, dùng phổ biến trong 
 các nhà máy, xí nghiệp.
 Hoạt động của GV
 Hoạt động 3:GV yêu cầu đại 
 diện nhóm HS trình bày báo 
 cáo về vấn đề sản xuất điện 
 năng .
 - GV nhận xét, đánh giá, hoàn BÀI SOẠN CỦA HS
 chỉnh kiến thức về sản xuất điện 
 năng. Các nguồn năng lượng tạo Hoạt động của HS Kiến thức thu được của HS
 ra điện năng. Thực trạng khai 
 Sản xuất điện năng
 thác, sử dụng các nguồn tài HS hoạt động theo 
 nguyên thiện nhiên. Biện pháp nhóm, phân công 1. Các nguồn năng lượng tạo 
 nâng cao hiệu quả sử dụng các nhiệm vụ cho từng ra điện năng.
 nguồn tài nguyên thiên nhiên thành viên, thu thập + Nhà máy thủy điện
 vào sản xuất điện năng. Trách thông tin, tài liệu để 
 nhiệm HS trong việc bảo vệ tài làm bài báo cáo về nội 
 nguyên thiên nhiên và môi dung được giao trước 
 trường. khi lên lớp.
 (Tích hợp kiến thức môn Giáo Đại diện nhóm1 
 dục công dân 11, Bài 12 : báo cáo về vấn đề sản 
 11 Nhà máy sản xuất điện năng 
 lượng mặt trời tập trung Pháp
 + Nhà máy điện năng lượng 
 gió
 Các trụ điện gió đang sản xuất 
 ra điện hòa vào lưới điệntại 
 Bình Thuận
 + Nhà máy điện năng lượng 
 thủy triều
 Nhà máy điện thủy triều ở La 
 Rance (Pháp)
 + Nhà máy điện năng lượng từ 
 rác
13 trình độ côngnghệ và cần có 
 chiến lược dài hạn về sử dụng 
 năng lượng tiết kiệmvà hiệu quả 
 phù hợp với từng đơn vị.
 - Việt Nam với lợi thế là một 
 trong những nước nằm trong dải 
 phân bổ ánh nắng mặt trời nhiều 
 nhất,lượng gió tạinhiều vùng 
 miền dồi dào, chúng ta cần 
 nghiên cứu, tiếp cận những công 
 nghệ mới hơn, hiện đại hơn để 
 loại bỏ được những nhược điểm 
 củanguồn năng lượng tái tạo và 
 đưa chúng trở thành nguồncung 
 cấp năng lượng chính trong 
 tương lai. Sử dụng các nguồn 
 năng lượng tái tạo được để sản 
 xuất ra điện năng như năng 
 lượng gió, thủy triều, pin mặt 
 trời, năng lượng từ rác. "Nhà 
 máy biến rác thành điện phải là 
 một giải pháp năng lượng. 
 Chúng là một cách xử lý rác và 
 sử dụng quá trình này để tạo ra 
 điện dưới dạng phụ phẩm. Các 
 thành phố cần phải tiến hành tái 
 chế và giảm lượng rác thải nhiều 
 hơn nữa, cũng như phát triển 
 nhiều nguồn năng lượng tái tạo", 
 - Khai thác sử dụng hợp lí và 
 bền vững tài nguyên khí hậu, tài 
 nguyên biển.
 Hệ thống pin năng lượng mặt 
15